Facylitacja to nowa kompetencja, którą w organizacjach zaczynają wykorzystywać osoby na różnych stanowiskach, w szczególności kadry kierowniczej. Środowisko pracy zmienia się coraz szybciej, a procesy
i modele facylitacji powstały jako działania ściśle związane z wdrażaniem zmian. Rozwijanie kompetencji facylitacji przez aktywnie działających menedżerów i przywódców, w złożonych zmianach organizacyjnych pomaga efektywniej zarządzać w trudnych sytuacjach i budować zaangażowanie wspólpracowników.

Wyabstrahowaną rolą menedżera jest rola kierownika projektu. Więcej o facylitacji w zarządzaniu projektami przeczytasz w artykule Jolanty Marszewskiej „Facylitator – co on właściwie robi?”, który ukazał się w magazynie „Lepszy Biznes” w kwietniu 2011. Informacje o magazynie i Akademii Lepszego Biznesu znajdziesz na stronie www.bcc.com.pl.

Profesjonalny facylitator może pomóc zarówno indywidualnym pracownikom, jak i całym grupom w podnoszeniu efektywności ich wspólnej pracy. Osoby zarządzające, stosujące facylitatywny styl i doświadczone w procesach zmian, świetnie wspierają grupy w jednoznacznym określeniu celów, budują zaufanie i zapewniają bezpieczne środowisko pracy, wykorzystują  znane metody radzenia sobie z trudnymi sytuacjami w firmie. I tak warto przyjrzeć się, czym różni się rola lidera (przywódcy) od roli facylitatora, uwzględniając przy tym równie ważne w praktyce kompetencje zarządcze typowego menedżera.

Dużym wyzwaniem dla kierownika zespołu lub kierownika projektu, posiadającego umiejętnosci facylitacji, jest utrzymanie się w roli facylitatora w czasie spotkania swojego zespołu. Pełniąc różne role w sytuacjach pracy grupowej menedżer powinien pamiętać, aby nie zmieniać jej bez uzasadnienia, bo to wprowadza zamęt i utrudnia realizację zadań prez grupę. W praktyce często widzimy jak osoba, niedoświadczona w roli facylitatora, w czasie prowadzonego spotkania nagle zmienia swoją rolę i podejmuje decyzje co do merytoryki spotkania, szczególnie, kiedy grupa zaczyna iść w nowym, wcześniej nieplanowanym kierunku. ‚Niestałość roli’  na danym spotkaniu podważa pozycję osoby prowadzącej facylitację i osłabia zaufanie grupy do takiego facylitatora. Ważne, aby przyjąć zasadę, że przyjmujemy jedną rolę w określonej sytuacji, w czasie prowadzonej narady czy też warsztatu. Analizując, jaką tym razem, do wykonania określonego zadania, rolę potrzebujemy przyjąć, warto posłużyć się poniższą tabelką

Rola lidera, menedżera i facylitatora (na podstawie książki „Managers as Facilitators: A Practical Guide to Getting Work Done in a Changing Workplace” R.Weaver , J.Farrell)

Lider / PrzywódcaMenedżer / Kierownik projektuFacylitator
Zajmuje się wykonywaniem prawidłowych zadańZajmuje się prawidłowym wykonywaniem zadańZajmuje się pomaganiem innym w wykonywaniu zadań
Przyjmuje długofalową perspektywęPrzyjmuje bieżącą perspektywęPomaga w określeniu perspektywy
Koncentruje się na pytaniach: „Co?” i „Dlaczego?”Koncentruje się na pytaniu “Jak?”Wspiera ludzi w jednoznacznym określeniu problemów i wyjaśnieniu bieżącej sytuacji
Myśli o strategii, innowacyjności, rozwoju i przyszłościMyśli o administrowaniu i utrzymaniu bieżącej sytuacjiPomaga ludziom w spokojnej dyskusji i komunikowaniu swoich przemyślenia
Przygotowuje wizję i kierunki strategicznePrzygotowuje plan i kolejne krokiPomaga ludziom określić znaczenie przyjętego kierunku, strategii oraz odpowiednio zaplanować działania
Oczekuje, że pozostali zareagują i podążą za nimOczekuje, że pozostali wywiążą się z przyjętych zadańOczekuje, że pozostali zaangażują się w pracę nad problemem, współpracując ze sobą
Odwołuje się do potrzeb i marzeńMonitoruje ograniczenia i określa granicePomaga nadać znaczenie marzeniom i potrzebom, mobilizując do pracy w miarę każdego możliwości
Oczekuje od innych realizowania wizji i myślenia strategicznegoOczekuje od innych realizacji celów i zadańPomaga innym w określeniu strategii, wspólnej wizji, celów i zadań
Pobudza innowacyjnośćPobudza stabilizacjęPobudza współpracę i pomaga reagować na to, co nowe i na to, co się zmienia

Rola facylitatora szczególnie dobrze jest widoczna w sytuacjach inicjowania lub zarządzania zmianami w organizacji. Mogą oni, pracując z grupami, wywierać znaczący wpływ na sposób wdrażania zmian poprzez identyfikowanie nowych kryteriów, wynikających z przeprowadzonej analizy pola sił albo  wspierając grupy w uważnej analizie kluczowych czynników sukcesu, co może znacząco oddziaływać na kryteria przyjęte na innych poziomach prowadzenia procesu zmiany. Ale to wymaga większego zagłębienia się w specyfikę tematu zarządzania zmianą. Osoby zainteresowane tematem zarządzania zmianą zapraszamy na stronę zmiana.pl.